Kuchnia birmańska

11 listopad 2015.

236
com_content.article
(8 razy zagłosowano, średnia ocena 4.38 na 5)
Kuchnia birmańska4.38 out of 50 based on 8 voters.


Kuchnia Birmańska jest bardzo różnorodna, głownie ze względu na położenie geograficzne kraju i sąsiedztwo Chin, Tajlandii oraz Indii, jak również z powodu niezwykłej różnorodność etnicznej.

Birma | Najpopularniejszym birmańskim daniem jest smażony ryż z zielonym groszkiem i jajkiem
Birma | Najpopularniejszym birmańskim daniem jest smażony ryż z zielonym groszkiem i jajkiem (by eliazar )

Birmańskie specjały

Podstawowymi składnikami tradycyjnej kuchni birmańskiej są sosy rybne, ngapi (czyli pasta rybna) oraz ryż. Ryż je się smażony, gotowany, pieczony, suchy oraz zmielony. Birma zajmuje szóste miejsce pod względem produkcji ryżu na świecie.

Z mąki ryżowej produkuje się też makaron. Birmańczycy dzielą makarony na trzy rodzaje ze względu na ich wielkość: gruby makron nitki to tzw. nangyi, zwykły makaron nitki to nantay, a płaski makaron wstążkowy to nanpya. Jest jeszcze makaron nazywany nanthay, który jest niezwykle cienki.

Mięso w birmańskiej kuchni

Na południu kraju ważnym składnikiem diety są owoce morza. Natomiast w centralnej i północnej części kraju spożywane jest mięso drobiowe. Birmańczycy, będąc buddystami, unikają wołowiny natomiast ci, którzy są muzułmanami nie jedzą wieprzowiny.

Trudno powiedzieć, czy spożywanie przez Birmańczyków tak specyficznych mięs, jak pochodzące ze szczurów czy węży oraz zasmakowanie w insektach jest wpływem kultury tajskiej, czy też jest po prostu specyfiką kuchni krajów Azji Południowo-Wschodniej.

Smażony ryż

Tamin kyaw, czyli smażony ryż, to jedno z najtańszych i najbardziej popularnych dań w lokalnych restauracjach. Każdy, kto podróżował po Azji Południowo-Wschodniej zna tę potrawę doskonale: to po prostu ugotowany sypki ryż podsmażony z zielonym groszkiem, marchewką, cebulą i jajkiem.

Czasami tamin kyaw podawany jest ze smażonym mięsem oraz pastami chili. Dla wielu turystów jest to jedno z najbezpieczniejszych dań, ponieważ praktycznie wszędzie wygląda i smakuje bardzo podobnie. Nie jest bardzo pikantne i nie ma w nim raczej żadnych niespodzianek. Przepysznym daniem obiadowym jest także ja zan jaw, czyli makaron ryżowy smażony z warzywami i mięsem.      

Birma | Kuchnia Birmańska jest bardzo różnorodna
Birma | Kuchnia birmańska jest bardzo różnorodna (by gusjer )

Birmańskie sałatki

Birmańczycy jedzą bardzo dużo sałatek, nazywanych ogólnie: thoke. Traktowane są one nie tylko jako przekąski, ale także dodatek do głównego dania.

W Bagan popularna jest przepyszna sałatka z aromatycznych pomidorów, cebuli, delikatnego awokado, orzeźwiającego sosu z oliwy i limonki oraz pokruszonych orzeszków ziemnych. Tego smaku nie da się porównać z żadnym innym, nie da się go też zapomnieć. Równie pyszna jest gyin thohk, czyli sałatka z imbiru z ziarenkami sezamu.

Ciekawa jest także sałatka o nazwie: khauk swè thohk. Przygotowuje się ją z makaronu, suszonych krewetek, posiekanej marchewki i kapusty. Całość polewa się dużą ilością sosu przygotowanego z mieszanki oleju arachidowego, sosu rybnego i soku z limonki.  Bazą do sałatek są świeże warzywa, a także ryż, tofu lub makaron.

Częstym dodatkiem do sałatek jest pasta rybna, imbir, lahpet (czyli kiszona herbata) oraz kefir. Ponadto, często dodawane jest pè ngapi, czyli sfermentowane ziarna fasoli, które zazwyczaj smażone są na głębokim oleju. Jest to odpowiednik popularnych u nas chipsów. Pè ngapi pochodzi ze stanu Shan, gdzie jest podstawą większości dań.  

Birma | Ulubionym owocem większości Birmańczyków jest mango
Birma | Ulubionym owocem większości Birmańczyków jest mango (by big-pao )

Warzywa i owoce

Trzeba przyznać, że w Birmie je się naprawdę dużo warzyw i owoców. Niejednokrotnie są one łączone ze sobą w jednej potrawie. Ulubionym owocem większości Birmańczyków jest mango. Natomiast ulubionym warzywem są... owoce drzewa Archidendron jiringa, które w Birmie nazywane jest: da nyin thee (niestety nie ma ono polskiej nazwy, jednak w dosłownym tłumaczeniu z języka angielskiego można byłoby je nazywać „psim owocem” - dogfruit).

Niewiele osób wie, że w Birmie niezwykle popularne i lubiane są truskawki, a ich największe plantacje znajdują się w okolicy Pyin U Lwin. Oczywiście, podobnie jak w przyległych krajach, w Birmie dużą popularnością cieszą się tropikalne owoce, takie jak: durian, papaja, rambutany, lichi, jackfruit, mangostan itd.

Czas na coś słodkiego…

Gdy najdzie nas w Birmie ochota na coś słodkieg,o lepiej dokładnie dopytajmy sprzedawcę z jakim nadzieniem kupujemy ciasteczka. Zazwyczaj na jednej półce czy stoliku, obok słodkich ciastek kokosowych czy bananowych, znajdują się ciasteczka nadziewane rybami lub krewetkami.

Warto, aby każdy odważny kulinarnie podróżnik skosztował takiego ciastka. Bardzo smaczne są ciasteczka z grubej mąki (tzw. semoliny), rodzynek, orzechów i maku, nazywane: sanwin makin.

Koniecznie trzeba też choć raz zjeść shwe yin aye, czyli galaretkę agarową na bazie tapioki, sago i mleka kokosowego. A na orzeźwienie do deseru warto polecić napój nazywany phaluda przygotowywany na bazie mleka i mleczka kokosowego. Zawsze podaje się go z kostkami lodu.

Pysznym, orzeźwiającym napojem jest także sok z trzciny cukrowej nazywany: chang yeh oraz jego bardziej treściwa wersja: mon laq sang, czyli sok z trzciny cukrowej z ryżem i długimi wiórami kokosowymi. Wersja dla bardzo odważnych to: dain jin tinyet yeh neq, czyli sok z trzciny cukrowej z jogurtem.

Birma | Podstawowymi składnikami w tradycyjnej kuchni birmańskiej są sosy rybne, ngapi oraz ryż
Birma | Podstawowymi składnikami w tradycyjnej kuchni birmańskiej są sosy rybne, ngapi oraz ryż (by bamar_bad_ass )

Wielki Buddyjski Post

Będąc w Birmie warto pamiętać, że ze względów religijnych czasami obowiązuje tu jedzenie posiłków wegetariańskich. Dzieje się tak przede wszystkim podczas Wielkiego Buddyjskiego Postu, nazywanego „Wa-Dwin” lub „Rains Retreat”, który trwa aż trzy miesiące. Post zazwyczaj rozpoczyna się w lipcu i trwa aż do października, czyli przypada na okres deszczowy.

Kolejne dni postu to Uposatha Sabbath, którymi od czasów kolonialnych jest każda niedziela, a dawniej były to dni przypadające na odpowiednie fazy księżyca (sierp - la hsan, pełnia - la pyei nei, zanik księżyca - la hsote, nów - la kwe nei). Jest to czas, kiedy buddyści powinni szczególnie skupiać się na oczyszczeniu swojego umysłu. Charakterystyczną cechą birmańskiego postu jest fakt, że je się wówczas tylko dwa posiłki dziennie.  

Niepowtarzalny smak birmańskich potraw

Wielu turystów przyjeżdżając do Birmy unika lokalnych barów, restauracji czy ulicznych straganów z jedzeniem. Martwią się o świeżość podanych dań, o czystość danego miejsca, czy samą higienę przygotowywania posiłków.

Boją się zatrucia pokarmowego i związanych z nim niedogodności. Z tego też powodu jedzą jedynie dania podawane w hotelowych restauracjach czy barach dla zachodnich turystów. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego jak wiele w ten sposób traci. Potrawy birmańskie są aromatyczne i mają niepowtarzalny smak.

Warto choć raz się odważyć i zjeść z Birmańczykami posiłek, którego nazwy się nawet nie zna. Wystarczy w karcie dań pokazać palcem czego się chce (bo prawie w każdej restauracji w turystycznych miejscowościach menu jest tłumaczone na język angielski).

W celu uniknięcia zatrucia wystarczy po obiedzie wypić odrobinę birmańskiej whisky. 

Birma | Birmańczycy uwielbiają sałatki!
Birma | Birmańczycy uwielbiają sałatki! (by saucesupreme )

Kulinarny słownik:

  • Aloo poori – to rodzaj nadętego, kruchego i chrupiącego pieczywa, które smażone jest na głębokim oleju. Zazwyczaj jest dodatkiem do curry;
  • Balachaung – krewetki z pastą ngapi;
  • Hin – popularne danie curry, może być mięsne lub wegetariańskie, warto wiedzieć, że birmańskie curry jest w smaku dużo łagodniejsze od indyjskiego i zawiera więcej oleju roślinnego;
  • Kauk hnyin – kleisty ryż;
  • Nga cheik – gatunek fioletowego ryżu, który zazwyczaj je się na śniadanie;
  • Ngapi – pasta rybna;
  • Ngapi gyaw – smażone ngapi;
  • Pone Yay Gyi – to czarna słona pasta wykonana ze sfermentowanych ziaren soi. Jej głównym producentem jest Bagan;
  • Tozaya – gotowane warzywa dodawane do głównego dania.