Język birmański

09 listopad 2012.

196
com_content.article
(3 razy zagłosowano, średnia ocena 4.33 na 5)
Język birmański4.33 out of 50 based on 3 voters.


W Myanmarze językiem urzędowym jest język birmański, choć obecnie jego właściwa nazwa powinna brzmieć: język myanmarski. W kraju o tak dużej różnorodności etnicznej nie brakuje jednak także innych języków: 56 milionów ludzi zamieszkujących Myanmar mówi aż 111 językami.

Birma | Birmańskie litery mają kształt zamkniętych lub otwartych kół
Birma | Birmańskie litery mają kształt zamkniętych lub otwartych kół (by rwp-roger )

Język ojczysty

Język birmański jest językiem ojczystym dla ponad 32 milionów osób. Język ten zaliczany jest przez lingwistów do grupy tybeto-birmańskiej wywodzącej się z języków chińsko-tybetańskich. Podobnie jak inne języki zaliczane do tej grupy, język birmański jest językiem tonalnym. Można w nim wyróżnić pięć tonów. Typowy szyk zdania to: podmiot – przymiotnik – czasownik. Większość słów w tym języku jest jednosylabowa.

Znaczna część słów wielosylabowych w języku birmańskim pochodzi z języka pali, angielskiego lub mon. Zapożyczenia wywodzą się także z języka chińskiego, sanskrytu i hindi. Z języka pali najczęściej zapożyczane są słowa związane z religią, rządem, sztuką oraz nauką, natomiast z języka angielskiego pochodzą słowa związane z miarami, nowoczesną technologią i współczesnymi instytucjami.

Słowa wywodzące się z języka mon tak bardzo zlały się z językiem potocznym, że trudno je odróżnić jako zapożyczenia. Większość z nich dotyczy zagadnień związanych z florą, fauną, administracją, tekstyliami, żywnością, łodziami, rzemiosłem, architekturą i muzyką.

Birma | Pierwszy birmański tekst datowany jest na rok 1058
Birma | Pierwszy birmański tekst datowany jest na rok 1058 (by richardmichaelshaw )

Dwa języki

Język birmański charakteryzuje się dysglosją, co oznacza, że język mówiony tak bardzo różni się od literackiego, że mogą być uważane za dwa różne języki. Być może również z tym związany jest fakt, że pewne słowa mają kilka synonimów i każdego z nich używa się w innym kontekście: jednego, gdy chodzi nam o użycie formalne, innego, gdy używamy go w literaturze, jeszcze innego, gdy chodzi o poezję, no i oczywiście zupełnie innego w mowie potocznej.

Dialekty

Warto wiedzieć, że pewne zwroty można stosować tylko pośród osób w tym samym wieku lub w stosunku do osób młodszych, gdyż wypowiedziane do kogoś starszego mogą zostać uznane za niegrzeczne, a nawet wulgarne. Ponadto istnieją też różnice pomiędzy językiem używanym przez mnichów a tym stosowanym przez laików. Pewne wyrażenia mogą być używane tylko w stosunku do osób duchownych.

Podobnie jak ma to miejsce w wielu innych krajach, w Myanmarze widoczne są różnice dialektowe. Dawniej standard wyznaczał dialekt z Mandalay, jednakże obecnie wraz z rozwojem prasy i telewizji za wyznacznik uważa się dialekt z Yangonu. Dialekty z północy kraju uważane są za prowincjonalne i wiele ich cech zanika. Jest to niepowetowana strata dla historii i dziedzictwa tego kraju.

Birma | Język mówiony bardzo różni się od języka literackiego
Birma | Język mówiony bardzo różni się od języka literackiego (by longo )

Alfabet birmański

Bardzo ciekawy i ładny jest alfabet birmański. Litery mają kształt zamkniętych lub otwartych kół jest ich łącznie 33. Dodatkowo do liczby liter powinno się dodać cztery znaki diakrytyczne, które wykazują miejsca dodatkowych spółgłosek. Mogą być one umieszczone powyżej jakiejś litery, poniżej niej lub obok.

Alfabet birmański to typowy alfabet sylabiczny, w którym domyślną samogłoską jest „a”. Zestaw samogłosek jest bardzo skomplikowany i składa się z 12 różnych liter.

Pierwszy birmański tekst datowany jest na rok 1058.

Ostatnie zasady pisowni i gramatyki języka birmańskiego zostały opracowane i opublikowane  w 1978 roku na wniosek rządu Birmy jako „Myanma Salonpaung Thatpon Kyan”.