Birmańska literatura

14 maj 2015.

201
com_content.article
(12 razy zagłosowano, średnia ocena 4.92 na 5)
Birmańska literatura4.92 out of 50 based on 12 voters.


Dziedzictwo literatury birmańskiej ma już ponad tysiąc lat. Rozwijała się ona pod wpływem kultury tajskiej i indyjskiej. Literatura Myanmaru jest przede wszystkim odzwierciedleniem codziennego życia mieszkańców tego kraju: ukazuje jego barwny folklor i niezwykłą kulturę.

Birma | Pierwsza birmańska encyklopedia została opublikowana w 1976 roku
Birma | Pierwsza birmańska encyklopedia została opublikowana w 1976 roku (by simon_cocks )

Kyauksa – pierwsze dzieła literackie

Pierwsze birmańskie dzieła literackie, tzw. kyauksa, były ryte w kamieniu. Obecnie można je podziwiać w kilku świątyniach.

W późniejszych latach książki zapisywano na liściach palmowych peisa. Najprawdopodobniej to właśnie wtedy powstał zaokrąglony birmański alfabet.

Najwcześniejsze dzieło literackie na papierze: Yakhaing minthami eigyin, datowane jest na rok 1455. W okresie tym dominowała literatura faktu oraz literatura religijna. Spotyka się jednak także poetyckie utwory wojenne, nazywane kagyin.

Poezja birmańska

Język birmański okazał się także doskonałą podstawą do rozwoju poezji. W Birmie wyróżnia się cztery główne nurty tego rodzaju literackiego: pyo – wiersze na podstawie opowieści Jataka, linka – wiersze religijne i duchowe, mawgoun – wiersze historyczne oraz eigyin – kołysanki dworskie.

Pierwsza maszyna drukarska

W literaturze birmańskiej rozpowszechnił się także gatunek zwany myittaza, czyli długi list o charakterze prozy.

Po zdobyciu Syjamu w czasie panowania Dynastii Toungoo do literatury birmańskiej trafiło bardzo wiele inspiracji tajskich. Od tej pory literatura w Myanmarze stała się dużo bardziej emocjonalna.

Jednym z najważniejszych momentów w historii literatury w tym kraju było przywiezienie pierwszej maszyny drukarskiej w roku 1816. Literatura stała się bardziej liberalna i dostępna szerszemu gronu.  

Kodaw Hmaing

Literatura odgrywała bardzo ważną rolę w historii Birmy. To właśnie za jej pomocą przekazywano nacjonalistyczne treści np. podczas panowania Brytyjczyków.

Jednym z najbardziej znanych birmańskich pisarzy, który za pośrednictwem swoich dzieł kreował poglądy wielu mieszkańców kraju, jest Thakin Kodaw Hmaing (23.03.1876 – 23.07.1964).

Uważany za „Ojca birmańskiego nacjonalizmu” Hmaing był nie tylko pisarzem, ale także poetą i liderem politycznym. Jego utwory są symboliczne, a ukazane w nich postacie zwierzęce często mają cechy ludzkie, charakteryzujące określone grupy społeczne, przykładowo: w wierszu „U psów” („Hkway htika”) poeta krytykuje nieudolność polityków. 

Dzieła Hmainga do dnia dzisiejszego są kanonem literatury birmańskiej i wielu młodych twórców stara się dorównać jego talentowi.

Birma | Wielu pisarzy publikuje swoje opowiadania na łamach prasy
Birma | Wielu pisarzy publikuje swoje opowiadania na łamach prasy (by rwp-roger )

Thein Pe Myint

Innym pisarzem zaliczanym obecnie do klasyków jest Thein Pe Myint, nazywany także: Thakin Thein Pe.

Jego prowokacyjna książka pt.: „Tet Pongyi”, czyli „Nowoczesny Mnich” opisuje skandale seksualne wśród niektórych mnichów oraz stopień ich skorumpowania.

Kobiety w literaturze birmańskiej

Duże znaczenie w birmańskiej literaturze mają kobiety. Wśród najbardziej poczytnych autorek na wyróżnienie zasługuje Journal Kyaw Ma Ma Lay oraz Khin Myo Chit.

Pierwsza z nich napisała 20 książek i wiele opowiadań, w których opisuje codzienne życie zwykłych ludzi i ich problemy. Pisarka ta znana jest także z jej zainteresowań tradycyjną medycyną birmańską.

Khin Myo Chit znana jest głównie jako dziennikarka. Jej najbardziej znanym dziełem jest powieść „Trzynastokaratowy diament”. Książka ta została przetłumaczona na wiele języków.   

Cenzura

Warto pamiętać, że birmańscy pisarze od dziesięcioleci są pod ścisłą obserwacją rządu. Każde dzieło podlega ostrej cenzurze, a za napisanie czegoś niewłaściwego (czyli krytykującego rząd) grozi kara więzienia. Z tego też względu wielu młodych pisarzy publikuje krótkie opowiadania na łamach prasy, gdyż Rada Kontroli Prasy jest mniej rygorystyczna.

Birma | Dziedzictwo literatury birmańskiej ma już ponad tysiąc lat
Birma | Dziedzictwo literatury birmańskiej ma już ponad tysiąc lat (by 21160499@N04 )

Kilka ciekawostek z zakresu literatury:

  • W roku 1910 J. S. Furnivall założył „Burma Research Society”, którego głównym zadaniem było chronienie kulturowego i literackiego dziedzictwa Birmy.
  • Klub książki „Nagani”, czyli „Czerwony smok”, został założony w 1937 roku. Od samego początku jego podstawowym założeniem było rozluźnienie intelektualnej izolacji Myanmaru. Zarówno ten, jak i inne kluby książki pojawiły się w kluczowym momencie birmańskiej walki o niepodległość. Jego członkowie do dzisiaj chcą uzyskać odpowiedź na pytania dotyczące relacji Birmy z resztą świata.
  • W roku 1976 opublikowano pierwszą birmańską encyklopedię.