Tapiseria z Birmy

05 sierpień 2015.

264
com_content.article
(12 razy zagłosowano, średnia ocena 4.92 na 5)
Tapiseria z Birmy4.92 out of 50 based on 12 voters.


Tradycja tkania a następnie misternego i bogatego zdobienia tkanin ma długą historię w Birmie i sięga co najmniej XVIII wieku. Powstałe w ten sposób wielobarwne płótna, dekorowane przy użyciu złotych i srebrnych nici, aplikacji oraz cennych kamieni, wykorzystywano m.in. do wyrobu królewskich szat oraz dekoracji ścian i mebli.

Birma | Bogato dekorowana tapiseria z przedstawieniem słonia
Birma | Bogato dekorowana tapiseria z przedstawieniem słonia (by danorth1 )

Tapiseria – co to takiego?

Terminem tapiseria określa się jednostronną, bogato zdobioną tkaninę, naśladującą obraz i służącą do dekoracji ścian, ale również jako obicie mebli czy baldachimy. Inne określenia to gobelin lub arras. Wśród motywów dekoracyjnych dominowały przedstawienia figuralne, heraldyczne, zwierzęce i roślinne. Tapiserie tkane były ręcznie, na krosnach pionowych lub poziomych.

Kalaga

W języku birmańskim słowo to oznacza „zasłonę” i tym mianem określa się bogato haftowaną, zdobioną techniką shwe chi doe, tapiserię (gobelin, arras, makatę), zrobioną z jedwabiu, filcu, wełny i koronki na bazie z bawełny lub aksamitu.

Technika Shwe Chi Doe

W dosłownym tłumaczeniu jest to „haft złotą nicią”, czyli tradycyjna, birmańska technika haftowania, polegająca na wyszywaniu złotą i srebrną nicią misternych wzorów, a nawet całych scen i obrazów. Birmański haft łączy więc w sobie elementy rękodzieła, jak i sztuki - malarstwo.

Tradycja haftowania sięga roku 800 i wywodzi się z Mandalay.

Co ozdabiano?

Bogato dekorowane gobeliny (kalaga) zdobiły ściany wewnątrz pałaców i klasztorów. W ten sposób tworzone także przepiękne szaty królewskie i stroje tancerek, nakrycia głowy, buty, wachlarze, poduszki, marionetki i wiele innych przedmiotów, głównie na użytek królewskiego dworu. Złotym haftem ozdabiano także końskie końskie uprzęże i siodła, z okazji ważnych ceremonii.

Wspaniałym przykładem sztuki haftowania jest królewska szata, zwana Maha Latta. Ta bogato zdobiona, inkrustowana kamieniami szata, noszona była przez władców i królowe Myanmaru podczas różnych ceremoniałów. Szatę Maha Latte można podziwiać w Muzeum Narodowym w Yangon.

Birma | Wśród turystów popularne są tapiserie, przedstawijące pagody
Birma | Wśród turystów popularne są tapiserie, przedstawijące pagody (by druidabruxux )

Materiały i rodzaje dekoracji

Przy tworzeniu dekoracji wykorzystywano srebrne i złote nici, cekiny (ze złota lub srebra), perły, półszlachetne kamienie, szklane koraliki, materiały takie jak aksamit i satyna, papier z Shan Sate czy klej ryżowy.

Do tradycyjnych przedstawień należą sceny z Dżataki (Jataka), ciała niebieskie, pory roku, zwierzęta (głównie słonie, lwy i ptaki), a także mityczne stworzenia. Obecnie birmańskie tapiserie stanowią głównie atrakcję dla turystów, w dekoracji przeważają więc wizerunki pagód i krajobrazy Birmy. Nowością są również przedmioty takie jak ozdobne torebki, poszewki czy czapki z daszkiem.

Proces powstawania

Najpierw artyści rozciągają białe płótno nad ziemią na drewnianej ramie, a następnie za pomocą węgla drzewnego lub ołówka nanoszony jest szkic, który ułatwia pracę artyście w pierwszym etapie powstawania scen. Naszkicowane w ten sposób kontury są w kolejnym etapie wyszywane złotą, srebrną lub kolorową nicią.

Następnym etapem produkcji jest nanoszenie dekoracji w postaci cekinów, ciętego szkła, koralików, pereł i kamieni półszlachetnych. Szwy wzmacniane są od spodu klejem, tak aby nici nie uległy rozerwaniu.

Wycięte z różnego rodzaju tkanin wzory i figury, naszywane są na płótno, tworząc skomplikowane sceny, a następnie wypychane bawełną tak, aby tworzyły wypukły relief.

Wzory przyszywane są zwykłymi, a także metalowymi nićmi, a ich kontury obszywane są cekinami, koralikami i kamieniami.

Tło scenki stanowi zazwyczaj pałac, staw, leśna polana lub gwieździste niebo.

Gdzie kupić?

Tradycyjna sztuka złotego haftu oraz tworzenia tapiserii wywodzi się z Mandalay. Także obecnie miasto te, stanowi najważniejszy ośrodek dla tego rzemiosła. Innym miastem, w którym można zakupić gotowe wyroby, jak np. haftowane torby na ramię, jest Yangon.

Birma | Centrum produkcji tapiserii jest miasto Mandalay
Birma | Centrum produkcji tapiserii jest miasto Mandalay (by geowolfe )